Koos Marais, Bertus van Zyl en Francois de Vos, drie hegte vriende van die 1973 klas, se 70ste verjaarsdagvieringe het die afgelope paar maande plaasgevind. Eers was dit Koos s’n op 9 September, toe Bertus op 5 Oktober en laastens Francois ook bekend as Vos of Vossie, op 28 Desember. Laasgenoemde feesvieringe het op die skilderagtige St Francis Links gholfbaan op St Francisbaai in die Oos-Kaap plaasgevind.
Hier is die teks van Koos se toespraak by die geleentheid van Vos se verjaarsdag:
Dames en here, liewe vriende, en veral ons eregas—Francois, of Vos, soos ons hom almal ken en liefhet—watter voorreg is dit om vanmiddag hier bymekaar te wees om jou 70ste verjaardag te vier. Sewentig jaar jonk, en nog steeds die onbetwiste siel van elke partytjie, die man wat enige vertrek met sy warmte, geestigheid en onweerstaanbare sjarme verhelder.
Vos, waar begin ek? Jy is die mees goedhartige, geselligste mens wat ons ken—hoogs intelligent, lojaal, en altyd die een wat almal laat voel hulle is deel van die geselskap en word waardeer. ’n Briljante prokureur, ’n toegewyde pa vir drie wonderlike kinders wat jou aanbid, en ’n vriend wat al ons lewens verryk het. Almal is lief vir jou, en met baie goeie rede.
Die lewe het jou nie altyd die maklikste kaarte uitgedeel nie. ’n Paar jaar gelede het jy hartseer ondervind wat baie mense sou verpletter het. Tog het jy dit met die stil waardigheid en grasie wat jou definieer hanteer. Jy het nooit gekla nie, nooit toegelaat dat bitterheid vatplek kry nie, en jy het nog meer liefde in jou kinders en jou vriende uitgestort. Jy moes al ’n hele paar gesondheidsuitdagings hanteer—aangehelp deur ’n paar ekstra kilogramme, as gevolg van ’n paar ekstra kokketalias van internasionale gehalte, in die unrept nature. Deur dit alles het jy dieselfde vrolike, veerkragtige Vos gebly, wat altyd ander voor jouself stel.
Ek het net gister, hier op St Francis ’n ou storie wat ek voorheen gehoor het, weer gehoor. ’n Groep dokters hier in die Oos-Kaap wou ’n groot kliniek oprig, maar kon nie finansiering bekom nie. My niggie wat met een van hulle getroud is het vir Vos geken en sy het hom gebel. Hy het gesê hy is juis op pad hiernatoe en hulle het ’n afspraak geskeduleer. My niggie het die dokters gewaarsku dat sy nie kan waarborg hoe hy gaan lyk as hy hier kom nie en hy het toe inderdaad met sy kortbroek en kopdoek by die vergadering opgedaag. Na ’n kort gesprek het Vossie met een telefoonoproep, daar en dan, die finansiering gereël.
Dit herinner my aan ’n storie wat die essensie vasvang van die man wat ons vanmiddag vereer. ’n Hele paar jaar gelede is Vos en ek genooi om die Old Course by St Andrews in Skotland saam met twee Britse vriende te speel. Ons twee het daardie dag saam as ’n span gespeel teen die twee Britte—Ons het briljant gespeel en nie een gat verloor nie. Soos baie van julle weet, is daar ’n ou gebruik in gholf: as een paar eerste van elke bof vir al 18 gate afslaan, moet die verloorders vir die wenners elkeen ’n das van die klub koop. Dit was nie ’n gewone klub nie. Dit was niks anders nie as die Royal and Ancient Golf Clubvan St Andrews, die tuiste van gholf—’n das sou ’n seldsame en kosbare trofee gewees het.
Teen die 16de gat was ons in posisie om daardie eer op te eis. Ek het dit teenoor Vos genoem, opgewonde oor die vooruitsig. Sy antwoord was onmiddellik en tipies: “Dit sal te veel van ’n vernedering wees om op ons vriende af te dwing.” Daarom het ons op die 17de gat opsetlik die eer prysgegee om eerste af te slaan, sodat hulle eerste op die 18de kon afslaan en hulle eer behou. Dít, dames en here, is die mens wat Francois—Vos—is. ’n Man wat liewer ’n kosbare trofee sal prysgee as om sy teenstanders te verneder. ’n Man vir wie vriendelikheid en edelmoedigheid van gees altyd eerste kom.
Nadine Gordimer het gesê: “The longer I live, the more beautiful life becomes.” Op 70, Vos, het jy die lewe vir ons almal mooier gemaak—deur jou wysheid, jou lag, en jou tallose stil dade van goedheid.
Aartsbiskop Desmond Tutu het ons herinner: “Do your little bit of good where you are; it’s those little bits of good put together that overwhelm the world” Vos, jy het ons vir dekades met jou goedheid oorweldig.
En Nelson Mandela se woorde is vanmiddag veral waar: “What counts in life is not the mere fact that we have lived. It is what difference we have made to the lives of others that will determine the significance of the life we lead.” Vos, die verskil wat jy gemaak het, is diepgaande en blywend. Jy het ons almal geraak met jou lojaliteit, jou intelligensie en jou enorme hart.
Vanmiddag, met jou lojale vriende om jou, vier ons jou lewe wat ryk geleef is—en ons sê dankie dat jy die buitengewone man is wat jy is.
Kom ons lig dus ons glase: Op Francois—Vos—ons liewe vriend, wonderlike pa en ware heer. Mag jou 70’s vir jou gesondheid, geluk en nog baie oomblikke van vreugde bring, gedeel met die mense wat jou liefhet. Gelukkige Verjaardag!
Vir Bertus se fees het Andre Nel en Henning Pieterse al die pad uit die Kaap gekom. Hier is ‘n klompie foto’s van die maats se partytjies. Stuur asseblief vir ons julle foto’s en sommer enige ander nuus ook. Ons wil graag hierdie blad lewendig hou deur dit gereeld op te dateer.
Bertus van Zyl 5 Oktober Pretoria
Francois de Vos 28 Desember St Francisbaai
Koos Marais 9 September
